«الهیات شعر- نکته‌ای از هفت پیکر نظامی- دکتر رضا ترنیان»همواره نقش اجتماعی زبان و تاثیر حکمی کلام نویسنده و شاعر در دوران‌های مختلف قابل شناسائی و پژوهش هست. به عنوان نمونه در مقایسه‌ای که نظامی گنجوی در هفت پیکر میان زمان خود و زمان بهرام گور می‌کند به داغ کردن گورهای زیر چهار سال و عدم شکار و کشتن آنها توسط بهرام و دیگران می ‌پردازد. سپس نظامی روزگار خود را فرایاد می‌آورد که به گورخانه‌ای شبیه شده است که حتی بر مورچگان نیز داغ می زنند: در چنین گورخانه موری نیستکه بر او داغ دست زوری نیست#الهیاادامه مطلب

عیاران کوچان، یاران رستم از دیلمان تا جیرفتتالیف دکتر رضا ترنیان انتشارات لوگوسچاپ در اسفند سال 1403متن پشت جلد کتاب:گُزین کرد از نامداران سوار دلیران جنگی ده و دو هزار هم از پَهلو و پارس و کوچ و بلوچ ز گیلانِ جنگی و دشت سروچ (شاهنامه فردوسی)از روزگاران دیرین تا به در روز جاری آنانی که پرتوهای رنگارنگی از ایرانشناسی را پی گرفته‌اند، همه تلاش‌شان زدودن گرد و غبارهای تاریک از تاریخِ کهنْ‌فرش عظیمی است به نام ایرانِ اساطیری، ایرانِ جغرافیایی، ایران تاریخی و فرهنگی! امروزه با مطالعه در بازگفت‌هاادامه مطلب

برگرفته از مقدمه کتاب:شاهنامه فردوسی و داستان‌های برآمده از خدای‌نامک‌ها، تاج‌نامک‌ها و متون مبتنی بر حماسه‌های ملی ایرانیان، به عنوان سُنن ادبی در روزگار امروزمان از اهمیت ویژه‌ای در ساخت و تولید و تبیین اندیشه و گفتمان برخوردارند؛ این متون می‌توانند تولید اندیشه کنند، منطق کلامِ کهن را به روزگار حال پیوند دهند و از آن معنا بسازند، معنایی که منطبق با جستجوهای امروزمان باشد؛ این که از واژه‌ای و یا نامْجایی در شاهنامه و متون مشابه به کمک جغرافیایِ تاریخی به بستر اندیشگانی نزدیک شویم، خود نمودی ازادامه مطلب

شعری از رضا ترنیان مانده‌ام در صدای عاشورپور صدای کودکی سفیدرود و جنگل و اعدام کدام را برای این لحظه‌ام‌ زمزمه کنم وای از این همه وای اندوخته بر زبانم پنجره با باد می‌لغزد/ کودکی با دیلمان و دریا بزرگ می‌شود می‌شنوی می‌شنوید صدا می‌آید/ بیرون می‌‌ریزد صدا ضجة پسران و دختران باکره/ ازصدای همیشة جنگلی که دیگر باکره نیست *** شعری از رضا ترنیان

الهیات شعر عنوان نوشته‌هایی است از دکتر رضا ترنیان درباره شعر و نقد ادبیاین معجزة آواها و کلمات است که از عمق ناخودآگاه انسان می تراود. با نگاهی به اساطیر خاورمیانه و فلات نجد ایران، بسیار آواها و و واژه‌ها و لحن‌ها و نحوها در تن ناپیدای ما نشسته است که ما را به ابتدای یادگیری زبان شعر پیوند می زند. آنچه که از سوری‌ها، بابلی‌ها، عیلامی‌ها، کاسی‌ها، آرتتای جیرفت، شهرسوخته و کوشانیان، اعراب و باقی زبان‌های باقی مانده در تن اساطیری و تاریخی ما نشسته است و ما را با واژگان و نحو و اندیشه یکی می‌کند وادامه مطلب

کتاب بهرام بیضایی؛ زبان، هویت و قدرت نوشته دکتر رضا ترنیان به چاپ دوم رسید.انشارات روزنه- 1404 چاپ دوم کتاب #بهرام_بیضایی_زبان_هویت_و_قدرت تالیف#رضا_ترنیان #نشر_روزنهبا همه بازخوردها و استقبال خوبی که از سوی خوانندگان این کتاب در بازار نشر صورت گرفت، اما به دلیل بحران ها و روزهای قرنطینه ای که در دوره کرونا پشت سر گداشته شد، این اثر چندانکه شایسته بود در محافل ادبی و هنری و جلسات و نشست های رونمایی و نقد مجال نمایان شدن نیافت.خوشحالم که این کتاب با همه این پستی و بلندی ها، و با همه مشغله های کادامه مطلب

باران کوچان فرهنگی  ـ  ادبی از نامه های علامه قزوینی به ذکاءالملک فروغی نامه های علامه محمد قزوینی به ذکاء الملک فروغی و عباس اقبال آشتیانی*هر بار که این بخش از نامه های علامه قزوینی در زمان حضورش در اروپا به دیده می آید، ناخودآگاه اشکم روانه می گردد...! با خوانش این نامه ها، به خود می گویم: تا جان در کالبد هست، باید برای سرزمين و زبان قلم زد و پای چراغ دانش نشست و برخاست و سختی های راه را به صبوری طی کرد و جور عدو را نادیده انگاشت.#رضا_ترنیان*بخشی از نامه های علامه محمد قزادامه مطلب

بخشی از کتاب عیاران کوچان یاران رستمتالیف دکتر رضا ترنیان انتشارت لوگوسپخش از وبسایت نشر لوگوس- پخش ققنوس- ایرانکتاب و سایر وبسایت ها و کتاب عرضهی های میدان انقلاب و کتابفروش‌رسانیی آموت در مرزداران تهرانپخش در گیلان: کتابارائهی فردوسی لاهیجان واقع در خیابان شهدا- پاساژ ولیعصرآنچه که به دیده می‌آمد و پنداشته می‌شد، کوچان (شهرستان آستانۀ اشرفیه کنونی) و کوچسفهان دو نامجای کهن در دو سوی سپیدرود در گیلان بودند؛ و با اندکی تحول واژگانی در تعدادی نامجای دیگر در دو سوی باموارۀ البرز در دیلمان، تالش، ادامه مطلب

یادداشتی کوتاه از نقش زبان در پرتو معناسازی و اندیشهی زبانی در ادبیات فارسیهمواره نقش اجتماعی زبان و تاثیر حِکمی کلام نویسنده و شاعر در دورانهای مختلف قابل شناسایی و پژوهش است. به عنوان نمونه در مقایسهای که نظامی گنجوی در هفتپیکر میان زمانة خود و دوران بهرام گور برقرار میکند، به داغ کردن گورهای زیر چهار سال و عدم شکار و کشتن آنها توسط بهرام گور و دیگران میپردازد؛ سپس نظامی روزگار خود را فرایاد میآورد که به گورخانهای شبیه شده است که حتی بر مورچگان نیز داغ میزنند:گور اگر صد گرفت پشتاپشتکمتر از چار ساله هیچ نکشتخون آن گور کرده بود حرامکه نبودش چهار سال تمامنام خود داغ کرد بر رانشداد سرهنگی بیابانشهرکه زان گور داغدار یکیزنده بگرفتی از هزار یکیچون که داغ ملک بر او دیدیگرد آزار او نگردیدیبوسه بر داغگاه او دادیبندیی را ز بند بگشادی***ما که با داغ نام سلطانیمختلی آن به که خوش تَرَک رانیمآنچنان گورخان به کوه و به راغگور که داغ دید رست ز داغدر چنین گورخانه موری نیستکه بر او داغ دست زوری نیست(یاداشت های روزانه درباره زبان و ادبیات- رضا ترنیان) ادامه مطلب

آوریل بی رحم ترین ماههاست از خاک مرده گل یاس میرویاند خاطره و خواهش را در هم میآمیزد و ریشههای افسرده را با باران بهاری بر میانگیزد زمستان گرم نگاهمان میداشت زمین را با باران بهاری بر میپوشاند و حیات ناچیزی از نک ریشههای خشک می نوشاند....!سرزمین هرز- تی.اس. الیوت/ ترجمه جواد علافچی/////// پینوشت:شعر سرزمین بی حاصل یا سرزمین هرز الیوت یکی از تاثیر گذارترین شعرهای جهان است که موجب شد به لحاظ مفهومی و معنایی ادبیات اروپا و شعرعرب و شعرمدرن ایران بعد از کودتا متحول شود. شعری پیچیده و استوار بر اسطورههای یونانی... مترجمان ایرانی تا پیش از ترجمه کامل آن توسط بهمن شعله ور با خوانش اشعار الیوت مشکل داشتند و درک آن همواره غامض بود. جلال آل احمد بعد از ترجمه این شعر توسط بهمن شعله ور در سال 1338نوشت: «جوان مشکل الیوت را حل کرد....!»(بخشی از کتاب در دست تالیفِ «تاثیر ترجمه شعر بر شعر معاصر ایران -از انقلاب مشروطه تا انقلاب اسلامی/ تالیف دکتر رضا ترنیان ») ادامه مطلب

شاپور جورکش را هنوز از نزدیک ندیدهام، اما میدانم که اگر دیداری میسر شود حتما زلفی در زبان و ادبیات به هم گره خواهیم زد و لحظات طولانی به گپ و گفت خواهیم نشست. در رثای روانشاد منصور اوجی نکاتی را ایشان در لایو اینستاگرام مطرح کرد که خوب است، با خود گفتمد برداشتهایم از گفتة این بزرگوار را، از آن نکتهها و نغزهایی که بیان شد، با خوانندگان این صفحه به اشتراک بگذارم. نخست غزلی از سعدی که تاثیر به سزایی در درک و فهم قاآنی شاعر به جا گذاشت، سپس نقد سعدی از مولانا در جواب غزلِ «بنمای رخ که باغ و گلستان آرزوست...» بیت سوم غزل سعدی نمونهای بود که جورکش آن را بر نقد عملی قاآنی نمونه آورده که تمام غزل را اینجا آوردهام:یک امشبی که در آغوش شاهد شکرمگرم چو عود بر آتش نهند غم نخورمچو التماس برآمد هلاک باکی نیستکجاست تیر بلا گو بیا که من سپرمببند یک نفس ای آسمان دریچه صبحبر آفتاب که امشب خوش است با قمرمندانم این شب قدر است یا ستاره روزتویی برابر من یا خیال در نظرمخوشا هوای گلستان و خواب در بستاناگر نبودی تشویش بلبل سحرمبدین دو دیده که امشب تو را همیبینمدریغ باشد فردا که دیگری نگرمروان تشنه برآساید از وجود فراتمرا فرات ز سر برگذشت و تشنهترمچو میندیدمت از شوق بیخبر بودمکنون که با تو نشستم ز ذوق بیخبرمسخن بگوی که بیگانه پیش ما کس نیستبه غیر شمع و همین ساعتش زبان ببرممیان ما به جز این پیرهن نخواهد بودو گر حجاب شود تا به دامنش بدرممگوی سعدی از این درد جان نخواهد بردبگو کجا برم آن جان که از غمت ببرم«سعدی»******جورکش میگوید: «نقد عَملی قاآنی از خودش به خاطر بیت سوم این غزل، و سوزاندن دفتر غزلیاتش. این متن بایستی پرورش یابد. سعدی: کسی از من سیاه نامه تر دیده نیستحافظ میگوید: سیاه نامه تر ادامه مطلب